RYS HISTORYCZNY DZIAŁALNOŚCI KATOWICKIEGO ODDZIAŁU
POLSKIEGO TOWARZYSTWA GEOGRAFICZNEGO

  Adam Hibszer

          Za początek Katowickiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Geograficznego oficjalnie przyjmuje się datę 13 grudnia 1948 r., kiedy to Zarząd Główny podjął decyzję o przekształceniu koła terenowego z siedzibą w Katowicach w samodzielny Oddział. Fakt ten został poprzedzony dwoma wydarzeniami związanymi z działalnością geografów katowickich. Pierwszym było utworzenie w dniu 6 maja 1929 r. z inicjatywy dr Wacława Olszewicza Oddziału Śląskiego PTG. Działające wówczas czynnie grono geografów (60 osób) pobudzało i rozwijało myśl geograficzną wśród nauczycieli, którzy  od 1922 roku należeli do Zrzeszenia Polskich Nauczycieli Geografii. Naukowe posiedzenia i popularno-naukowe odczyty organizowano wspólnie z innymi śląskimi towarzystwami naukowymi: Towarzystwem Historycznym, Kołem Ekonomistów TNSW, Towarzystwem Nauk na Śląsku. Ważną formą pracy Oddziału były także wycieczki naukowe. W następnych latach działalność Oddziału osłabła, a liczba członków stopniowo malała, dochodząc za prezesury Z. Buczkówny w 1933 r. do 15 osób. W następnym roku sprawozdawczym Oddział na  własną prośbę został zlikwidowany przez Zarząd Główny, a jego członkowie przenieśli się do Oddziału Krakowskiego. Geografowie śląscy znaleźli oparcie i pomoc w placówce naukowo-badawczej jaką był Instytut Śląski, działający od maja 1934 r. w Katowicach.
        Drugim ważnym wydarzeniem dla geografów śląskich było powołanie (w ramach Oddziału Krakowskiego) we wrześniu 1947 r. z inicjatywy dr Antoniego Wrzoska i mgr Marii Suboczowej koła PTG w Katowicach. Przewodniczącym nowego koła liczącego 15 członków został dr Leon Stolarzewicz. O utworzeniu koła PTG w Katowicach doniósł nr 1 Biuletynu Geograficznego Krakowskiego Oddziału PTG z dnia 17 lutego 1948 r., zredagowany przez prof. S. Leszczyckiego i dr W. Milatę. Oparciem dla koła w Katowicach był nadal Instytut Śląski, który dał geografom lokal, a przede wszystkim możliwość korzystania z biblioteki i zbiorów kartograficznych. Prężnie działające koło, zwłaszcza sekcja geografii szkolnej i sekcja popularyzacji geografii, pozyskały nowych członków nie tylko wśród nauczycieli. W wyniku aktywnej pracy i powiększającej się liczby członków w 1948 r. koło katowickie przekształcono w samodzielny Oddział PTG. Na pierwszym organizacyjnym zebraniu powołano 3 sekcje (wydziały): spraw naukowych, geografii szkolnej oraz popularyzacji wiedzy geograficznej.
        Pierwszą siedzibą Oddziału było pomieszczenie przy ulicy Warszawskiej 37 w Katowicach. W 1950 r. lokal ten został oddany na potrzeby działalności Towarzystwa Wiedzy Powszechnej. 4 lipca 1950 r. Oddział PTG otrzymał od Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego pokój z przeznaczeniem na biuro, natomiast odczyty odbywały się w sali Liceum Pedagogicznego. W styczniu 1951 r. Oddział przeniósł się do pomieszczenia przy ul. Szkolnej 9 w Katowicach. Stale wzrastająca liczba członków i słuchaczy odczytów zmusiła Zarząd do poszukiwania większych pomieszczeń i tak w 1953 r. otrzymano lokal w Hotelu Związku Nauczycielstwa Polskiego w Katowicach. Kolejna zmiana siedziby nastąpiła w roku 1956. Towarzystwo otrzymało dwupokojowy lokal przy Rynku 11 w Katowicach. Oddział pozostał tam do 1982 r. , kiedy to siedzibę Towarzystwa przeniesiono do budynku Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego w Sosnowcu. Pomieszczenia biurowe, bliskość sal wykładowych oraz pomoc kadry Instytutu Geografii dawały nadzieję na dalszy rozwój Oddziału. Niestety, od tego czasu część członków ściśle związana z Katowicami zaprzestała działalności w PTG.
        W ciągu 60 lat działalnością Oddziału kierowały kolejne zarządy, natomiast funkcje prezesów Oddziału Katowickiego pełniło kilkanaście osób (tab. 1).

Tabela 1. Osoby pełniące funkcję Prezesa Zarządu Oddziału Katowickiego PTG

        W latach 50. XX w. pod opieką Oddziału Katowickiego było 6 kół terenowych PTG. Skupiały one grupy nauczycieli, którzy mieli utrudniony kontakt z zarządem z powodu zamieszkiwania w miejscowościach odległych od siedziby Oddziału. Były to koła z siedzibą w Rybniku, Chorzowie, Mysłowicach, Sosnowcu, Zabrzu i Opolu. Z biegiem lat zmniejszyła się ich aktywność i liczba członków, co doprowadziło w latach 60. do ich stopniowego zaniku. Kolejne koło terenowe PTG w Oddziale Katowickim powstało dopiero w 1979 r. przy nowopowstałym Wydziale Nauk o Ziemi UŚ w Sosnowcu, a jego pierwszym przewodniczącym został dyrektor Instytutu Geografii prof. Jan Trembaczowski. Koło zostało rozwiązane 28 czerwca 1991 r. na walnym zebraniu Oddziału, kiedy okazało się, że stan osobowy tego koła oraz Oddziału w znacznej mierze pokrywały się.
        Wzrost zainteresowania działalnością PTG, skutkujący zwiększeniem się liczby członków Oddziału na początku reformy oświaty z 1999 r. sprawił, iż w 2000 r. zarząd Oddziału podjął działania mające na celu odrodzenie kół terenowych. Do pracy w kołach zachęcano głównie nauczycieli, którzy od tego czasu nie musieli przybywać na spotkania do Sosnowca, gdyż zaproszeni prelegenci przyjeżdżali do siedzib nowych kół terenowych. Obecnie w Oddziale Katowickim istnieje siedem kół (tab. 2). Są to: koło terenowe Ziemi Lublinieckiej z siedzibą w Lublińcu (powołane decyzją Zarządu w styczniu 2000 r.), koło terenowe Ziemi Cieszyńskiej z siedzibą w Goleszowie (powołane w grudniu 2001 r. jako koło terenowe w Bielsku-Białej, ale w grudniu 2004 r. siedziba koła została przeniesiona do Goleszowa), koło terenowe w Gliwicach oraz koło terenowe w Tychach (oba powołane w październiku 2002 r.), koło terenowe w Rybniku (powołane w marcu 2003 r.), koło terenowe w Zawierciu (powołane w kwietniu 2004 r.) oraz koło terenowe w Bytomiu (powołane 29 czerwca 2005 r.). W spotkaniach kół – prelekcjach i odczytach, organizowanych najczęściej raz w miesiącu uczestniczą głównie nauczyciele wraz ze swoimi uczniami.

Tabela 2. Koła terenowe Oddziału Katowickiego PTG (stan na 30.06.2007)

        Programowa działalność Oddziału zgodnie ze statutem Towarzystwa odbywała się w sekcjach problemowych. Od początku istnienia Oddziału Katowickiego dużą aktywnością cechowała się sekcja współpracująca z nauczycielami. W pierwszych latach istnienia Oddziału działalność ta polegała na popularyzacji wiedzy geograficznej poprzez odczyty, filmy i wycieczki. Ilość wygłoszonych odczytów wahała się od 4 do 15 w ciągu roku. Zdarzały się też lata, w których wygłoszono nawet 20 odczytów. Podstawową formą pracy Sekcji Geografii Szkolnej były konferencje, seminaria metodyczne oraz kursy wakacyjne. Sekcja ta przez długie lata współpracowała z Wojewódzkim Ośrodkiem Doskonalenia Kadr Oświatowych w zakresie doskonalenia nauczycieli. W ramach pracy sekcji organizowano też szereg wycieczek. W latach 70. i 80. XX w. sekcja współpracowała z Instytutem Kształcenia Nauczycieli i Badań Oświatowych (IKNiBO) w zakresie pomocy w opracowaniu programów nauczania geografii. Sekcja Geografii Szkolnej zorganizowała szereg imprez dla nauczycieli o zasięgu regionalnym i krajowym, m.in. kurs dla nauczycieli geografii z województwa katowickiego i opolskiego (1960), ogólnopolskie kursy wakacyjne dla nauczycieli geografii (1964, 1976, 1977, 1983).
        Od 1993 r. sekcja nauczycielska odrodzona pod nazwą Sekcji Edukacji Geograficznej organizowała coroczne Forum Dyskusyjne – spotkanie nauczycieli z wydawcami i autorami podręczników szkolnych. Członkowie sekcji (prof. Maria Z. Pulinowa, dr Adam Hibszer) brali udział w pracach Komisji Edukacji Geograficznej przy Zarządzie Głównym PTG nad reformą szkolną m.in. współtworząc ministerialne podstawy programowe dla przedmiotów geografia oraz przyroda. Tradycyjną formą pracy sekcji nauczycielskiej od lat 90. były warsztaty dydaktyczne dla nauczycieli. Zajęcia te prowadzili autorzy programów i podręczników szkolnych różnych oficyn edukacyjnych. W okresie wakacyjnym organizowano dydaktyczne warsztaty terenowe dla nauczycieli.
        Od 2003 r. w Oddziale istnieje Sekcja Nauczycieli Przyrody i Geografii. Jej członkowie na spotkaniach dyskusyjnych wymieniali się doświadczeniami w nauczaniu przyrody oraz geografii w reformującej się polskiej szkole. Członkowie sekcji wspólnie z prof. Marią Pulinową z Zakładu Dydaktyki Geografii UŚ bardzo aktywnie współpracują z Urzędem Miejskim w Sosnowcu w organizacji dorocznych Dni Ziemi w Sosnowcu – cyklu imprez o charakterze edukacyjnym dla uczniów i nauczycieli sosnowieckich szkół.
        7 czerwca 2002 r. zawiązała się nowa sekcja – Klub Krasu i Speleologii, skupiająca badaczy obszarów krasowych oraz eksploatatorów jaskiń. Niestety jej ambitne plany zostały zaniechane wraz ze śmiercią pomysłodawcy i przewodniczącego – prof. Mariana Puliny (2005 r.).
        Członkowie Katowickiego Oddziału PTG od wielu lat aktywnie działają w kilku ogólnopolskich komisjach problemowych przy Zarządzie Głównym PTG: Komisji Dydaktyki Geografii (obecnie Komisja Edukacji Geograficznej), Komisji Fotointerpretacji (obecnie Klub Teledetekcji Środowiska), Komisji Geomorfologicznej (obecnie Stowarzyszenie Geomorfologów Polskich), Komisji Hydrograficznej, Komisji Osadnictwa i Ludności, Komisji Rolnictwa, Komisji Krajobrazu Kulturowego oraz Klubie Polarnym, przygotowując i wygłaszając referaty na ogólnopolskich zjazdach oraz konferencjach PTG. Posiedzenia komisji połączone z naukowymi zebraniami niejednokrotnie odbywały się w Sosnowcu. Spośród w/w warto wymienić Komisję Hydrograficzną, której pracami przez wiele lat kierował prof. Andrzej T. Jankowski. W Sosnowcu odbyły się m.in. Ogólnopolska Konferencja Hydrograficzna „Przeobrażenia stosunków wodnych na obszarach silnej antropopresji” (1991 r.) oraz dwie konferencje limnologiczne: „Jeziora i sztuczne zbiorniki wodne – funkcjonowanie, rewitalizacja i ochrona” (2004 r.) oraz „Jeziora i sztuczne zbiorniki wodne – procesy przyrodnicze oraz znaczenie społeczno – gospodarcze” (2005 r.), zorganizowane wspólnie z Polskim Towarzystwem Limnologicznym. Na WNoZ UŚ odbyły się też zebrania programowe dwóch najmłodszych komisji PTG: Komisji Edukacji Geograficznej (14 marca 2002 r.) oraz Komisji Krajobrazu Kulturowego (10 maja 2002 r.). Siedziba zarządu tej ostatniej (jej przewodniczącą jest dr Urszula Myga-Piątek) mieści się na WNoZ UŚ w Sosnowcu. Od 2000 r. w Cieszynie co roku odbywają się ogólnopolskie warsztaty z geografii społeczno-ekonomicznej organizowane przez prof. Jerzego Runge. Członkowie Oddziału aktywnie uczestniczą w inicjatywach wydawniczych związanych z działalnością w/w komisji PTG.

          Katowicki Oddział był organizatorem czterech zjazdów PTG (dwóch tzw. regionalnych połączonych z dorocznymi statutowymi Walnymi Zebraniami Delegatów oraz dwóch ogólnopolskich zorganizowanych wespół z Wydziałem Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego). Regionalny (7.) Zjazd PTG na temat Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego odbył się 28-29 maja 1955 r. w Katowicach. Regionalny (20.) Zjazd PTG poświęcony problematyce geograficznej Rybnickiego Okręgu Węglowego odbył się w dniach 27-29 czerwca 1969 r. w Katowicach. Ogólnopolski (36.) Zjazd PTG zorganizowano w dniach 24-26 września 1987 r. w Sosnowcu pod hasłem „Zadania nauk geograficznych w kształtowaniu środowiska naturalnego”. W zjeździe uczestniczyło 350 osób, w tym 21 gości zagranicznych. 47 Ogólnopolski Zjazd PTG w Sosnowcu zorganizowano w dniach 23-26 września 1998 r. pod hasłem „Geografia w kształtowaniu i ochronie środowiska oraz transformacji gospodarczej regionu górnośląskiego”. W zjeździe wzięło udział 300 osób z kraju i z zagranicy.

             W ostatnich latach do najważniejszej z ofert Oddziału należy zaliczyć naukowe odczyty oraz prelekcje z cyklu „Podróże po świecie”, organizowane średnio dwa razy w miesiącu. Prelegenci – głównie pracownicy naukowi WNoZ UŚ mieli okazję podzielenia się wynikami prowadzonych badań oraz zrelacjonowania krajowych i zagranicznych wojaży. Uczestnikami wykładów są głównie nauczyciele różnego typu szkół, przychodzący na spotkania wraz ze swoimi uczniami. Bywały lata, w których liczba słuchaczy tych wykładów sięgała nawet 2 tys. osób w ciągu roku. Dużym zainteresowaniem uczniów i nauczycieli cieszyły się zajęcia w obserwatorium meteorologicznym oraz stacji odbioru i interpretacji zdjęć satelitarnych na WNoZ UŚ, prowadzone nieodpłatnie przez wiele lat przez zespół w składzie: mgr Violetta Degórska, dr Andrzej Kamiński, dr Mieczysław Leśniok, dr Artur Widawski.

Od wielu lat trwa współpraca z Komitetem Okręgowym Olimpiady Geograficznej i Nautologicznej (OGiN), którego skład osobowy w przeważającej części stanowią członkowie Katowickiego Oddziału PTG. W prace Katowickiego Komitetu Okręgowego przez wiele lat byli zaangażowani: mgr Jerzy Budek, prof. Andrzej T. Jankowski, mgr Helena Wygaś oraz jako jego przewodniczący: prof. Jan Trembaczowski i prof. Tadeusz Szczypek. Obecnie w skład Komitetu wchodzą następujący członkowie Oddziału: mgr Ewa Drozd, dr Renata Dulias, dr Maria Fajer, dr Adam Hibszer (przewodniczący komitetu okręgowego od 2003 r.), mgr Bernard Jokiel (sekretarz komitetu okręgowego od 1. olimpiady), mgr Mariola Lux, mgr Krystyna Kilka, mgr Henryk Mróz, mgr Anna Rohm, mgr Józef Soja, mgr Małgorzata Tumidajewicz oraz mgr Alojzy Zimończyk.

            Nową formą pracy Oddziału są konkursy dla uczniów, organizowane zarówno przez koła terenowe (w Gliwicach, Lublińcu, Tychach i Zawierciu), jak też przez Zarząd Oddziału. Najbardziej znanym jest wojewódzki konkurs wiedzy dla uczniów gimnazjów „Mieszkam
w województwie śląskim”, który z roku na rok cieszy się coraz większym zainteresowaniem. W piątej edycji konkursu w 2007 r. w zawodach finałowych w Sosnowcu wzięło udział 82 gimnazjalistów z województwa śląskiego. Sprawna organizacja zawodów pod kierunkiem przewodniczącej komisji konkursowej – mgr Katarzyny Dacy-Ignatiuk dają nadzieję na kontynuację tej formy działalności popularyzatorskiej PTG.

            W 2004 r. Oddział Katowicki objął patronatem wyprawę do Azji Południowo-wschodniej, zorganizowaną przez koło młodych geografów z Chorzowa, zaś w 2006 r. działalność Koła Geografów „Peneplena” przy I LO im. Juliusza Słowackiego w Chorzowie oraz doroczną imprezę „Z Jury w góry” – cykl spotkań ze znanymi eksploratorami bliskich i dalekich zakątków świata oraz fotografią i filmem górskim, organizowanych przez Towarzystwo Miłośników Ziemi Zawierciańskiej, I LO im. Stefana Żeromskiego oraz Miejski Ośrodek Kultury w Zawierciu. 

            W ostatnich latach Oddział Katowicki PTG cechowała zmienność liczby członków (od 120 w 1999 r. po 286 w 2004 r.). Przez kilka lat był on najliczniejszym Oddziałem w kraju. Nie uniknął jednak sytuacji kryzysowych, jakie spotyka wiele organizacji działających  społecznie. Liczba członków zaczęła szybko spadać (do 176 osób w 2006 r.) głównie w efekcie skreśleń członków zalegających ze składkami, być może także w skutek rezygnacji tych, dla których dotychczasowe formy działalności PTG okazały się mało atrakcyjne.

Ryc. 1. Liczba członków Oddziału Katowickiego PTG w latach 1947-2006

Działalność wydawnicza Oddziału Katowickiego – spis publikacji z lat 1955 - 2007

            Oddział Katowicki PTG opublikował różnorodne materiały ukazujące się z okazji zjazdów i konferencji naukowych, najczęściej wspólnie z różnymi instytucjami, czasami we współpracy z komisjami problemowymi PTG (np. w latach 1982-1990 PTG i UŚ wydawały „Fotointerpretację w geografii”, a sekretarzem komitetu redakcyjnego był prof. Andrzej T. Jankowski). Publikowano także indywidualne opracowania członków Oddziału.

Najstarszym wydawnictwem sygnowanym nazwą Oddziału była praca zbiorowa pod red. A. Wrzoska, który we wstępie pisał: „…. dotąd na Górnym Śląsku nie ma ośrodka badawczego pracy geograficznej. Istnieje jednak w stolicy Górnego Śląska (...) rychliwy oddział Polskiego Towarzystwa Geograficznego, który podjął inicjatywę opublikowania zbioru prac poświęconych Górnemu Śląskowi z dziedziny geografii i nauk pokrewnych, by w ten sposób choć w części wypełnić odczuwane luki w zakresie naszych wiadomości o Śląsku. Autorami większej części prac, które w postaci niniejszej książeczki oddajemy w ręce czytelników są członkowie oddziału mieszkający i pracujący na Górnym Śląsku”.

Poniżej zamieszczono zestawienie prac, w których podano, iż wydawcą (lub współwydawcą) był Oddział Katowicki PTG.

Wrzosek A. (red.), 1955: Górny Śląsk. Prace i Materiały Geograficzne, Oddział PTG
                  w Stalinogrodzie, Wydawnictwo Literackie, Kraków, ss. 673.

Przewodnik wycieczkowy Zjazdu Regionalnego PTG w Katowicach 27-29.06.1969,

                Oddział PTG w Katowicach, Katowice, 1969.

Trembaczowski J. (red.), 1987: Materiały 36 Ogólnopolskiego Zjazdu PTG, część I i II,

                Oddział Katowicki PTG, Wydział Nauk o Ziemi UŚ, Sosnowiec.

Rzętała M., Szczypek T. (red.), 1998: 47 Zjazd Polskiego Towarzystwa

                Geograficznego w Sosnowcu 23-26 września 1998 r. „Geografia w kształtowaniu

                i ochronie środowiska oraz transformacji gospodarczej regionu górnośląskiego”.

                Część I-IV, Oddział Katowicki PTG, Wydział Nauk o Ziemi UŚ, Sosnowiec.

Jankowski A. T., Myga-Piątek U., Ostaficzuk S. (red.), 2000: Środowisko

                przyrodnicze regionu górnośląskiego – stan poznania, zagrożenia i ochrona.

                Wydział Nauk o Ziemi UŚ, Oddział Katowicki PTG, Sosnowiec, s. 166

Myga-Piątek U. (red.), 2001: Krajobraz kulturowy. Idee, problemy, wyzwania.

                Wydział Nauk o Ziemi UŚ, Oddział Katowicki PTG. Prace Wydziału Nauk o Ziemi

                UŚ nr 12, Sosnowiec, ss. 170.

Hibszer A. (red.), 2003: Nauczanie geografii w szkole ponadgimnazjalnej. Oddział

                Katowicki PTG, Sosnowiec, ss. 48.

Maleta E., 2003: Geografia Ziemi Gliwickiej. Oddział Katowicki PTG, Gliwice, ss. 88.

Myga-Piątek U. (red.), 2003: Woda w przestrzeni przyrodniczej i kulturowej. Komisja
                Krajobrazu Kulturowego PTG, Oddział Katowicki PTG, Sosnowiec, ss. 320.

Szczypek T., Rzętała M. (red.), 2003: Człowiek i woda. Oddział Katowicki PTG,
                Sosnowiec, ss. 139.

Waga J.M., Kocel K. (red.), 2003: Człowiek w środowisku przyrodniczym – zapis
                działalności. Oddział Katowicki PTG, Sosnowiec, ss. 252.

Waga J. M., Nita J., 2003: Interdyscyplinarna baza danych GIS Terra-Info-0597.
                 Zastosowania w nauce, edukacji i praktyce. Podręcznik użytkownika, Oddział

                 Katowicki PTG, Sosnowiec, ss. 136.

Jankowski A.T., Rzętała M. (red.), 2004: Jeziora i sztuczne zbiorniki wodne.
                Funkcjonowanie, rewitalizacja i ochrona. Wyd. Uniwersytet Śląski WNoZ, Polskie
                Towarzystwo Limnologiczne, Polskie Towarzystwo Geograficzne Oddział
                Katowicki, Sosnowiec, ss. 234.

Kłys G., 2004: Przyroda Podziemi Tarnogórskich. Oddział Katowicki PTG, Sosnowiec,
                ss. 109.

Myga-Piątek U. (red.), 2004: Przemiany krajobrazu kulturowego Karpat – wybrane
               aspekty. Komisja Krajobrazu Kulturowego PTG, Oddział Katowicki PTG, Prace
               Komisji Krajobrazu Kulturowego PTG nr 3, Sosnowiec, ss. 240.

Myga-Piątek U., Caputa Z. (red.), 2004: Krajobrazy Karpat. Materiały VI Seminarium
               Krajobrazowego 7-9 października 2004 r. Cieszyn – Beskid Śląski i Żywiecki.
               Komisja Krajobrazu Kulturowego PTG, Oddział Katowicki PTG, Sosnowiec, ss. 66.

Hibszer A., Partyka J. (red.), 2005: Konflikty człowiek – przyroda na obszarach prawnie
               chronionych w Polsce. Materiały konferencji naukowej Sosnowiec-Ojców 16-17
               czerwca 2005. PTG Oddział Katowicki, Ojcowski Park Narodowy, Sosnowiec,
               Ojców, ss. 72.

Hibszer A., Partyka J. (red.), 2005: Między ochroną przyrody a gospodarką – bliżej
              ochrony. Konflikty człowiek – przyroda na obszarach prawnie chronionych w
              Polsce. PTG Oddział Katowicki, Ojcowski Park Narodowy, Sosnowiec, Ojców,
              ss. 224.

Jankowski A.T., Rzętała M. (red.), 2005: Jeziora i sztuczne zbiorniki wodne. Procesy
              przyrodnicze oraz znaczenie społeczno-gospodarcze. Uniwersytet Śląski WNoZ,
              Polskie Towarzystwo Limnologiczne, PTG Oddział Katowicki, Sosnowiec, ss. 284.

Machowski R., Rzętała M., Rzętała M., Wistuba B., 2005: Zbiornik Żywiecki.
             Charakterystyka fizycznogeograficzna i znaczenie społeczno-gospodarcze. Oddział
             Katowicki PTG, Sosnowiec, ss. 80.

Pulinowa M. Z., Pytel S. (red.), 2006: Teoretyczne podstawy przyrodoznawstwa –

                Bioelektroniczna koncepcja Włodzimierza Sedlaka. Oddział Katowicki PTG,

                Sosnowiec, ss. 70.

Król W., Ridusz B. (red.), 2007: Liczowe doliny. Priroda – landszafty – ljudi.
              Czernowieckij Uniwersitet, Geograficznyj fakultet, Katedra geografii ta racionalnogo
               prirodokorictuwania, Katowicki widil Polskogo Geograficznego Towaristwa,
               Czerniowcy – Sosnowiec, ss. 314.

Wyróżnienia i nagrody dla członków Oddziału

                 W prawie 60-letniej historii Oddziału Katowickiego zaangażowanie jego członków zostało zauważone i nagrodzone najwyższymi odznaczeniami PTG. Medale PTG (przyznawane od 1968 r.) otrzymały 4 osoby: prof. Józef Szaflarski (1989), prof. Jan Trembaczowski (1995), prof. Andrzej T. Jankowski (1998) i prof. Maria Z. Pulinowa (2002). Liczna grupa członków Oddziału (66 osób) otrzymała Złotą Odznakę PTG (w 1968: Józef Krzysztof, Maria Suboczowa, Zdzisław Dydo, Łucja Herzowa, Alfred Hornig, Marian Milecki; w 1969: Bernadeta Cywińska, Bonifacy Gajdzik, Wacław Kaczorowski, Adam Sochacki, Józef Szaflarski; w 1970: Józefa Sołtysowa; w 1976: Janina Durajczyk, Tadeusz Figiel, Maria Gatnar-Guzy, Anna Szeliga; w 1978: Stanisław Dziadek, Stefania Hanus, Stanisława Hutter; w 1979: Anastazja Machura, Jan Trembaczowski, Andrzej T. Jankowski; w 1980: Maria Wierachowska-Jankowska, Stanisław Kremes, Feliks Markiewicz, Stanisław Pająk, Janina Seneta, Maria Teodora Nowicka, Helena Wygaś, Maria Ligęza; w 1981: Ernestyna Farnik, Adam Kopański, Anna Wilczek; w 1985: Jerzy Budek; w 1987: Józef Jersak, Piotr Modrzejewski, Maria Pulinowa, Marian Pulina, Lucyna Romik; w 1994: Maria Ździebło; w 1995: Maria Pukowska-Mitka, Tadeusz Szczypek; w 1996: Aleksandra Dominik, Edward Duś, Krystyna Dwucet, Jacek Jania, Jerzy Runge, Anna Poniewierska, Maria Tkocz; w 1998: Stanisław Czaja, Bernard Jokiel, Andrzej Kamiński, Jan Leszkiewicz, Roman Racinowski, Alicja Szajnowska-Wysocka, Jerzy Wach; w 1999: Renata Dulias, Jolanta Radosz, Kazimierz Sendobry, Jolanta Ziołowicz; w 2001: Maria Banduch, Violetta Degórska, Ewa Drozd; w 2004: Adam Hibszer, Franciszek Kłosowski, Jolanta Pełka-Gościniak, w 2007: Damian Absalon).

  Źródła:

Księgi protokołów Oddziału Katowickiego PTG z lat 1948-2007

Kto jest kim w PTG, 1995, Polskie Towarzystwo Geograficzne, Toruń.

Suboczowa M., 1968: Oddział Katowicki. [w:] Biesiada R. (red.): Polskie Towarzystwo Geograficzne w pięćdziesiątą  rocznicę działalności. PWN, Warszawa, s. 125-132.

Wierachowska-Jankowska M., Nitkiewicz A., 1998: Działalność Katowickiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Geograficznego. [w:] Rzętała M., Szczypek T. (red.): 47 Zjazd Polskiego Towarzystwa Geograficznego Sosnowiec 23-26 września 1998 r. „Historia Polskiego Towarzystwa Geograficznego” Część IV Postery, Oddział Katowicki PTG, Wydział Nauk o Ziemi UŚ, Sosnowiec, s. 46-49.

Strona internetowa oddziału http:// ptg.wnoz.us.edu.pl